Дорогие друзья!

 

Поляки постоянно присутствуют на Кубани со времени её освоения черноморскими казаками, переселявшимися из земель, входивших ещё совсем недавно в состав Польского королевства.

После третьего раздела Речи Посполитой и по итогам войн с Наполеоном подавляющая часть польских земель оказалась в составе Российской империи. Это вскоре привело к заметному притоку поляков на Кавказ – «тёплую Сибирь», где они, будучи сосланными за участие в наполеоновском походе на Москву, в освободительных восстаниях и призванными по рекрутской повинности, массово служили в рядах Отдельного Кавказского корпуса.

Кроме того, значительное число польских дворян и чиновников, составлявших к концу XIX в. до четверти польского населения Кубани, прибыло сюда добровольно или по службе. Поляки занимались ремёслами, торговлей, служили инженерами, учителями, врачами, ветеринарами, юристами, архитекторами, чиновниками, были известными в регионе промышленниками, основывали курорты и нефтепромыслы, строили мосты и железные дороги.

Многие исследователи признают, что поляки, несмотря на относительную малочисленность, сумели внести свой особенный полновесный вклад в экономическую, культурную и научно-просветительскую жизнь Кубани.

Поляки, в отличие, например, от ряда немецких и чешских колонистов, являлись подданными Российской империи и не создали на Кубани этноареальных групп. Селились они дисперсно, преимущественно в городах. Исключением можно назвать только селение Раздольное (ныне в черте Большого Сочи) и станицу Темнолесскую (Апшеронский район), да и то с оговорками. Это связано с тем, что поляки практически не участвовали в земледельческой колонизации.

Особенно заметные притоки поляков на Северо-Западный Кавказ были вызваны двумя мировыми войнами.

Будучи довольно немногочисленной этнической группой населения Кубани, поляки в период советской власти испытали настоящую демографическую катастрофу, связанную как со сталинскими репрессиями, так и с потерей религиозной, культурной и языковой самоидентификации.

Тем не менее, польская этническая общность на Кубани, пережив сложные этапы своей истории, сумела не поддаться полной ассимиляции в регионе, где зачастую переплавлялись различные народы.

 

Председатель КРОО ПНКЦ «Единство»

Александр Селицкий

Szanowni Państwo!

Polacy stale są obecni na Kubaniu od czasów opanowania go przez Kozaków Czarnomorskich, którzy zostali tu przesiedleni z ziem jeszcze niedawno stanowiących obszary Królewstwa Polskiego.

Po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej oraz na skutek wojen z Napoleonem przeważająca część ziem polskich weszła do składu Cesarstwa Rosyjskiego. Wkrótce wywołało to zauważalny przypływ Polaków na Kaukaz – „ciepłą Syberię”, gdzie oni, jako zesłańcy za udział w wyprawie moskiewskiej Napoleona, powstaniach wyzwoleńczych oraz powołani w charakterze rekrutów, masowo odbywali służbę w szeregach Samodzielnego Korpusu Kaukaskiego.

Pozatym znaczna liczba polskich szlachciców i urzędników, którzy stanowili pod koniec XIX wieku ponad ćwierć polskiej ludności Kubania, przybyła tu dobrowolnie lub służbowo. Polacy uprawiali rzemiosła, handlowali, służyli jako inżynierowie, nauczyciele, lekarze, weterynarze, prawnicy, architekci, urzędnicy, byli znanymi w regionie przemysłowcami, zakładali uzdrowiska i kopalnie ropy, budowali mosty i koleje.

Liczni badacze uważają, że Polacy, mimo stosunkowo niewielkiej liczebności, potrafili wnieść swój szczególny ważki wkład do ekonomicznego, kulturalnego i naukowo-oświatowego życia Kubania.

Polacy, w odróżnieniu, na przykład, od szeregu niemieckich czy czeskich kolonistów, byli poddanymi Cesarstwa Rosyjskiego i nie stworzyli na Kubaniu grup etniczno-areałowych. Osiedlali się oni w sposób rozproszony, przeważnie po miastach. Jako wyjątek można zaznaczyć tylko osiedle Razdolnoje (obecnie w obrębie Wielkiego Soczi) oraz stanicę Tiemnolesskaja (Rejon Apszeroński), chociaż tylko warunkowo. Związane to było z faktycznym brakiem udziału Polaków w kolonizacji rolniczej.

Szczególnie zauważalne napływy Polaków na Kaukaz Północno-Zachodni wywołane były przez obie wojny światowe.

Polacy, stanowiące stosunkowo nieliczną grupę etniczną ludności Kubania, doświadczyli w okresie władzy radzieckiej prawdziwej katastrofy demograficznej, związanej zarówno z represjami stalinowskimi, jak również z utratą samoidentyfikacji religijnej, kulturalnej oraz językowej.

Tym nie mniej, Polonia Kubania przetrwała podczas skomplikowanych etapów swoich dziejów, potrafiła uniknąć kompletnej asymilacji w regionie, gdzie częstokroć ulegały przetopieniu różne narody.

 

Prezes KRO PCNK „Jedność”

dr Aleksander Sielicki